Nâng cao chất lượng hoạch định chủ trương, quyết sách; đổi mới việc ban hành và tổ chức thực hiện nghị quyết là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được xác định tại Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 15/10/2026 của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới. Nhiệm vụ này không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng từng nghị quyết mà còn hướng tới đổi mới toàn diện quy trình lãnh đạo, từ nhận diện vấn đề, hoạch định chủ trương đến tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh chính sách. Qua đó, bảo đảm các quyết sách của Đảng thực sự trở thành động lực giải quyết những điểm nghẽn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV họp từ ngày 05/10 đến ngày 08/10/2026 tại Thủ đô Hà Nội đã quyết nghị thông qua nhiều nội dung quan trọng Đổi mới phương thức lãnh đạo bắt đầu từ chất lượng quyết sách
Trong hoạt động lãnh đạo, chủ trương, đường lối và nghị quyết của Đảng giữ vai trò định hướng chiến lược, xác lập mục tiêu và tạo sự thống nhất về nhận thức, hành động trong toàn hệ thống chính trị. Chất lượng của những quyết sách này vì vậy có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả lãnh đạo, quản lý, điều hành và khả năng huy động các nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.
Tuy nhiên, chất lượng lãnh đạo không chỉ được quyết định bởi tính đúng đắn của chủ trương trên văn bản. Một chủ trương có thể xác định đúng định hướng nhưng chưa tạo ra chuyển biến nếu chưa nhận diện đầy đủ nguyên nhân của vấn đề, chưa lựa chọn được giải pháp phù hợp hoặc chưa xác định rõ điều kiện tổ chức thực hiện. Ngược lại, chủ trương được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu kỹ lưỡng, có mục tiêu rõ ràng và gắn với cơ chế thực hiện hiệu quả sẽ tạo nền tảng vững chắc để chuyển hóa định hướng chính trị thành kết quả thực tế.
Thực tiễn cũng cho thấy, những hạn chế trong tổ chức thực hiện đôi khi không bắt nguồn từ việc thiếu chủ trương, mà từ sự thiếu đồng bộ của cơ chế, chính sách; sự phân định chưa rõ trách nhiệm; việc phối hợp còn nhiều tầng nấc; hoặc năng lực cụ thể hóa và triển khai nhiệm vụ chưa đáp ứng yêu cầu. Trong những trường hợp đó, việc tiếp tục ban hành văn bản mới chưa chắc giải quyết được vấn đề nếu chưa xác định đúng nguyên nhân và xử lý được những bất cập căn bản.
Nghị quyết số 29-NQ/TW đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng toàn bộ chu trình lãnh đạo, từ phát hiện vấn đề, hoạch định và ban hành chủ trương đến phân công, thể chế hóa, tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát, đánh giá, phản hồi và điều chỉnh. Cách tiếp cận này thể hiện tư duy đổi mới có tính hệ thống: không xem nghị quyết là điểm kết thúc của quá trình lãnh đạo, mà coi đó là cơ sở để tổ chức hành động và tạo ra những kết quả có thể kiểm chứng.
Từ góc độ này, nhiệm vụ nâng cao chất lượng hoạch định chủ trương, quyết sách không đơn thuần là cải tiến quy trình soạn thảo văn bản. Đây là yêu cầu đổi mới cách nhận diện vấn đề, phương pháp ra quyết định, cơ chế phối hợp và phương thức đánh giá hiệu quả lãnh đạo. Trọng tâm không nằm ở việc ban hành bao nhiêu văn bản, tổ chức bao nhiêu hội nghị, mà ở khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn và tạo ra chuyển biến rõ rệt trong hoạt động của hệ thống chính trị.
Hoạch định chủ trương phải dựa trên thực tiễn, khoa học và tầm nhìn chiến lược
Trước hết, nâng cao chất lượng hoạch định đòi hỏi chủ trương, quyết sách phải xuất phát từ thực tiễn, xác định đúng vấn đề và tập trung giải quyết những điểm nghẽn có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển.
Trong một môi trường kinh tế - xã hội biến động nhanh, những vấn đề đặt ra ngày càng đa dạng, phức tạp và có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau. Một quyết định trong lĩnh vực tổ chức bộ máy có thể tác động đến phân bổ nguồn lực; một thay đổi về cơ chế quản lý có thể ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, chất lượng dịch vụ công và quyền lợi của người dân. Vì vậy, nếu chỉ xem xét vấn đề trong phạm vi hẹp hoặc dựa chủ yếu vào kinh nghiệm, nhận định chủ quan thì nguy cơ bỏ sót nguyên nhân và hệ quả có thể xảy ra là rất lớn.
Muốn hoạch định đúng, trước hết phải tổng kết thực tiễn một cách thực chất. Việc tổng kết không nên chỉ tập trung vào những kết quả đã đạt được, mà cần phân tích cả những mục tiêu chưa hoàn thành, những giải pháp chưa phát huy hiệu quả và những bất cập kéo dài chưa được xử lý. Đặc biệt, cần phân biệt rõ hạn chế xuất phát từ chủ trương chưa phù hợp với hạn chế do cơ chế thực hiện, năng lực tổ chức hoặc trách nhiệm của chủ thể được giao nhiệm vụ.
Trên cơ sở đó, việc nghiên cứu lý luận cần được kết hợp với phân tích dữ liệu, đánh giá tác động và dự báo xu hướng. Đối với những vấn đề lớn, quan trọng, cần xem xét nhiều phương án, phân tích ưu điểm, hạn chế, chi phí, lợi ích và rủi ro của từng phương án trước khi quyết định. Những chủ trương có ảnh hưởng rộng cần được tham vấn chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và lấy ý kiến Nhân dân theo yêu cầu của Nghị quyết.
Mở rộng tham vấn không chỉ nhằm bổ sung thông tin mà còn giúp phát hiện những vấn đề mà cơ quan hoạch định có thể chưa nhận diện đầy đủ. Ý kiến từ cơ sở phản ánh những khó khăn trong tổ chức thực hiện; ý kiến của chuyên gia cung cấp luận cứ khoa học; còn phản hồi của người dân và doanh nghiệp giúp đánh giá tác động của chính sách đối với các đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Điều quan trọng là tham vấn phải thực chất, có cơ chế tổng hợp, phân tích và tiếp thu phù hợp, tránh hình thức hóa việc lấy ý kiến. Các ý kiến khác nhau cần được xem xét khách quan, trên cơ sở mục tiêu chung, bằng chứng thực tiễn và các nguyên tắc có liên quan.
Đối với những vấn đề mới, khó, chưa có tiền lệ, Nghị quyết đặt ra yêu cầu thực hiện thí điểm có kiểm soát theo thẩm quyền, xác định rõ phạm vi, thời hạn, tiêu chí đánh giá và điều kiện kết thúc hoặc nhân rộng. Đây là cách tiếp cận phù hợp để kiểm nghiệm chính sách trong thực tiễn, hạn chế rủi ro khi triển khai trên diện rộng và tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo.
Như vậy, nâng cao chất lượng hoạch định không chỉ là làm cho chủ trương đúng hơn, mà còn phải làm cho quá trình ra quyết định có căn cứ hơn, có khả năng dự báo tốt hơn và chủ động hơn trước những biến động. Đây chính là nền tảng để nâng cao tính khoa học, tính thực tiễn và tầm nhìn chiến lược trong lãnh đạo.
Đổi mới việc ban hành nghị quyết: Chất lượng quan trọng hơn số lượng
Một yêu cầu nổi bật của Nghị quyết số 29-NQ/TW là đổi mới việc ban hành văn bản theo hướng ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, dễ kiểm tra và đánh giá; đồng thời thường xuyên rà soát, tích hợp, sửa đổi, thay thế hoặc bãi bỏ những văn bản chồng chéo, không còn phù hợp.
Yêu cầu này đặt ra vấn đề cần nhìn nhận lại cách thức sử dụng văn bản trong hoạt động lãnh đạo. Nghị quyết có vai trò quan trọng trong việc xác lập định hướng và thống nhất hành động, nhưng không phải mọi vấn đề đều cần được giải quyết bằng việc ban hành thêm một văn bản mới. Trong nhiều trường hợp, điều cần thiết hơn là tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định hiện hành, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế hoặc làm rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan.
Nếu những hạn chế trong thực tiễn chủ yếu xuất phát từ việc thực hiện chưa đầy đủ, thiếu phối hợp hoặc chưa xác định rõ trách nhiệm, việc ban hành thêm nghị quyết có thể làm tăng khối lượng công việc mà chưa giải quyết được nguyên nhân gốc rễ. Ngược lại, nếu tồn tại bất cập thực sự về chủ trương, cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành văn bản mới trên cơ sở đánh giá đầy đủ sự cần thiết và tác động.
Vì vậy, trước khi đề xuất ban hành nghị quyết, cần làm rõ vấn đề cần giải quyết, sự cần thiết của văn bản mới và mối quan hệ với các quy định hiện hành. Đây là bước quan trọng để hạn chế trùng lặp, chồng chéo và bảo đảm mỗi văn bản được ban hành đều có mục tiêu, phạm vi và giá trị thực tiễn rõ ràng.
Bên cạnh đó, chất lượng nghị quyết phải được thể hiện ở tính logic và khả năng chuyển hóa thành hành động. Mục tiêu cần gắn với vấn đề thực tiễn; nhiệm vụ, giải pháp phải trực tiếp phục vụ mục tiêu; trách nhiệm của các chủ thể phải được xác định rõ; còn kết quả cần có tiêu chí để theo dõi, đánh giá.
Một nghị quyết có nội dung dài, đề cập nhiều lĩnh vực nhưng thiếu trọng tâm chưa chắc hiệu quả hơn một nghị quyết tập trung vào những vấn đề then chốt. Tương tự, những mục tiêu được diễn đạt bằng các yêu cầu chung như tăng cường, đẩy mạnh, nâng cao sẽ khó đánh giá nếu không xác định rõ kết quả cần đạt và thời hạn thực hiện.
Đổi mới việc ban hành nghị quyết do đó phải gắn với đổi mới tư duy xây dựng văn bản: lựa chọn đúng vấn đề, xác định đúng trọng tâm, diễn đạt rõ yêu cầu và bảo đảm tính khả thi. Chất lượng của nghị quyết không nằm ở số lượng nhiệm vụ được liệt kê, mà ở khả năng định hướng và dẫn dắt hành động một cách thống nhất, hiệu quả.
Tổ chức thực hiện là khâu quyết định giá trị thực tiễn của nghị quyết
Nếu hoạch định chủ trương tạo nền tảng cho quyết định đúng và ban hành nghị quyết xác lập yêu cầu hành động, thì tổ chức thực hiện là khâu quyết định khả năng chuyển hóa chủ trương thành kết quả thực tế.
Một trong những yêu cầu quan trọng được Nghị quyết số 29-NQ/TW nhấn mạnh là chương trình, kế hoạch hành động phải được xây dựng đồng thời với dự thảo nghị quyết, bảo đảm khoa học, khả thi, rõ người, rõ việc, rõ thời hạn và rõ sản phẩm. Điều này cho thấy tính khả thi cần được xem xét ngay từ quá trình hoạch định, thay vì chỉ đánh giá sau khi văn bản đã được ban hành.
Trong thực tế, một số nhiệm vụ có thể được xác định đúng về mục tiêu nhưng gặp khó khăn khi triển khai do chưa làm rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp, thời hạn hoàn thành hoặc nguồn lực thực hiện. Khi nhiệm vụ được giao chung cho nhiều đơn vị mà không xác định đầu mối chịu trách nhiệm, tiến độ dễ bị kéo dài; khi sản phẩm đầu ra không rõ ràng, việc kiểm tra, đánh giá cũng thiếu căn cứ.
Do đó, mỗi nhiệm vụ cần được cụ thể hóa thành những công việc có thể triển khai, gắn với chủ thể chịu trách nhiệm và kết quả cần đạt. Việc xác định sản phẩm không nên chỉ dừng ở số lượng văn bản được ban hành, hội nghị được tổ chức hay báo cáo được hoàn thành, mà phải xem xét cả chất lượng công việc và mức độ giải quyết vấn đề đặt ra.
Cùng với đó, việc thể chế hóa chủ trương phải được thực hiện kịp thời, đồng bộ và đúng thẩm quyền. Những nội dung cần cụ thể hóa thành pháp luật, cơ chế hoặc chính sách phải được xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm và lộ trình thực hiện. Các quy định có liên quan cần được rà soát để phát hiện những điểm chưa thống nhất, tránh tình trạng chủ trương đã được xác lập nhưng cơ chế triển khai chưa hoàn thiện.
Một yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng là phân định rõ trách nhiệm lãnh đạo với trách nhiệm quản lý, điều hành; phát huy đầy đủ thẩm quyền của từng cơ quan, tổ chức và cá nhân. Đổi mới phương thức lãnh đạo không đồng nghĩa với việc cấp trên làm thay cấp dưới hoặc cơ quan lãnh đạo can thiệp trái quy định vào công việc thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước. Ngược lại, các chủ thể được giao nhiệm vụ phải chủ động thực hiện trách nhiệm, không đùn đẩy hoặc xin ý kiến cấp trên đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền của mình.
Trách nhiệm của người đứng đầu cũng cần được gắn chặt với kết quả thực hiện nhiệm vụ. Người đứng đầu không chỉ có trách nhiệm giao việc mà còn phải tổ chức phối hợp, kiểm tra tiến độ, tháo gỡ khó khăn và bảo đảm chất lượng đầu ra. Khi kết quả không đạt yêu cầu, cần xác định rõ nguyên nhân, phân biệt những hạn chế về cơ chế, nguồn lực với những thiếu sót trong thực thi trách nhiệm.
Tuy nhiên, đề cao trách nhiệm không đồng nghĩa với quy trách nhiệm một cách máy móc. Việc đánh giá phải căn cứ vào thẩm quyền, điều kiện thực hiện, mức độ chủ động và những yếu tố khách quan có liên quan. Cách tiếp cận khách quan sẽ vừa bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, vừa tạo điều kiện để cán bộ chủ động, sáng tạo và chịu trách nhiệm trong phạm vi được giao.
Kiểm tra, đánh giá và phản hồi: Bảo đảm nghị quyết luôn gắn với thực tiễn
Đổi mới hoạch định, ban hành và tổ chức thực hiện nghị quyết sẽ chưa trọn vẹn nếu thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá và điều chỉnh. Đây không phải là khâu thực hiện sau cùng mang tính thủ tục, mà là bộ phận cấu thành của toàn bộ chu trình lãnh đạo.
Trước hết, cần đổi mới cách đánh giá kết quả thực hiện. Nếu việc kiểm tra chỉ tập trung vào việc đã ban hành kế hoạch hay chưa, đã tổ chức hội nghị hay chưa hoặc đã gửi báo cáo đúng thời hạn hay chưa thì chưa đủ để phản ánh hiệu quả thực chất. Những hoạt động này là điều kiện cần, nhưng không thể thay thế việc đánh giá mức độ hoàn thành mục tiêu và tác động của nghị quyết.
Việc đánh giá cần dựa trên những tiêu chí phù hợp với từng nhiệm vụ, kết hợp giữa tiến độ, chất lượng sản phẩm, hiệu quả sử dụng nguồn lực và mức độ cải thiện của vấn đề cần giải quyết. Đối với những mục tiêu dài hạn, cần xem xét cả kết quả trung gian, tránh chỉ dựa vào các chỉ số ngắn hạn hoặc tuyệt đối hóa những con số chưa phản ánh đầy đủ chất lượng.
Cùng với đó, kiểm tra, giám sát cần được thực hiện trong suốt quá trình triển khai để kịp thời phát hiện những khó khăn, bất cập. Thông tin phản hồi từ cơ sở, người dân, doanh nghiệp và các cơ quan thực hiện phải được tiếp nhận, phân tích và sử dụng để điều chỉnh phương thức triển khai hoặc hoàn thiện chính sách khi cần thiết.
Thực tiễn luôn vận động, vì vậy không phải mọi giải pháp được lựa chọn tại thời điểm ban hành nghị quyết đều phù hợp trong suốt quá trình thực hiện. Khi phát sinh vấn đề, cần xác định rõ nguyên nhân: chủ trương chưa phù hợp, cơ chế triển khai còn bất cập, nguồn lực chưa bảo đảm hay trách nhiệm thực hiện chưa được phát huy đầy đủ. Trên cơ sở đó, lựa chọn biện pháp xử lý đúng với tính chất của vấn đề và thẩm quyền của từng chủ thể.
Đặc biệt, cần tránh tình trạng những vướng mắc nhỏ không được xử lý kịp thời, kéo dài qua nhiều cấp hoặc nhiều giai đoạn, cuối cùng trở thành điểm nghẽn lớn. Cơ chế phản hồi và điều chỉnh hiệu quả sẽ giúp quá trình lãnh đạo có khả năng tự hoàn thiện, dựa trên bằng chứng thực tiễn thay vì chỉ dựa vào những đánh giá ban đầu.
Từ đổi mới quy trình đến nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền
Nhìn tổng thể, nhiệm vụ nâng cao chất lượng hoạch định chủ trương, quyết sách; đổi mới việc ban hành và tổ chức thực hiện nghị quyết thể hiện yêu cầu chuyển đổi đồng bộ cả về tư duy, phương pháp và trách nhiệm trong hoạt động lãnh đạo.
Trước hết, đó là sự chuyển đổi từ cách tiếp cận thiên về kinh nghiệm sang kết hợp chặt chẽ giữa tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học, phân tích dữ liệu và dự báo. Quyết sách cần được xây dựng trên cơ sở thông tin đáng tin cậy, có sự tham vấn phù hợp và có khả năng nhận diện những rủi ro trước khi triển khai.
Tiếp đó là sự chuyển đổi từ việc coi trọng ban hành văn bản sang coi trọng hiệu quả thực hiện. Nghị quyết phải thực sự cần thiết, có trọng tâm, rõ mục tiêu và gắn với những điều kiện triển khai cụ thể. Hệ thống văn bản cũng cần được rà soát thường xuyên để bảo đảm tính thống nhất, tránh tạo thêm những yêu cầu không cần thiết.
Quan trọng hơn, đổi mới phải được thể hiện ở trách nhiệm của các chủ thể trong toàn bộ chu trình lãnh đạo. Cơ quan tham mưu phải nâng cao chất lượng nghiên cứu và đề xuất; cơ quan có thẩm quyền phải xem xét, quyết định trên cơ sở đầy đủ căn cứ; cơ quan thực hiện phải chủ động cụ thể hóa và tổ chức triển khai; cơ quan kiểm tra, giám sát phải đánh giá khách quan và kịp thời kiến nghị xử lý những bất cập.
Trong quá trình đó, chuyển đổi số và điều hành dựa trên dữ liệu có thể hỗ trợ nâng cao chất lượng thông tin, theo dõi tiến độ, phát hiện những nhiệm vụ chậm trễ và cung cấp căn cứ phục vụ quyết định. Tuy nhiên, công nghệ không thay thế thẩm quyền, trách nhiệm và năng lực phán đoán của con người. Giá trị của công nghệ chỉ được phát huy khi đi cùng với dữ liệu có chất lượng, quy trình rõ ràng và trách nhiệm giải trình cụ thể.
Suy cho cùng, thước đo quan trọng nhất của việc đổi mới không phải là số lượng quy trình được sửa đổi hay văn bản được ban hành, mà là khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn, tháo gỡ điểm nghẽn và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Một quyết sách có chất lượng phải vừa đúng về định hướng, có căn cứ về khoa học, phù hợp với thực tiễn, vừa khả thi trong tổ chức thực hiện và có cơ chế kiểm chứng kết quả.
Nâng cao chất lượng hoạch định chủ trương, quyết sách vì vậy không chỉ là yêu cầu hoàn thiện kỹ thuật xây dựng nghị quyết, mà là yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng khoa học, thực chất và hướng đến kết quả. Khi các khâu từ nhận diện vấn đề, hoạch định, ban hành đến tổ chức thực hiện, kiểm tra và điều chỉnh được kết nối thành một chu trình thống nhất, nghị quyết sẽ thực sự trở thành công cụ lãnh đạo hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.