Sáng 27/10, Kiểm toán nhà nước tổ chức Hội thảo quốc tế “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn - thể chế - đổi mới”. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng tham dự và phát biểu chào mừng tại Hội thảo. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu chào mừng tại Hội thảo Tham dự Hội thảo có ông K. Sanjay Murthy - Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch Tổ chức các Cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI); ông Nguyễn Hữu Nghĩa - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Việt Nam. Về phía các bộ, ngành và địa phương có các Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng: Thượng tướng Nguyễn Quang Ngọc - Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; ông Lương Nguyễn Minh Triết - Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk; ông Trần Tiến Dũng - Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên; ông Trần Văn Lâu - Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long; ông Đặng Văn Dũng - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Cà Mau. Cùng dự có các Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng: ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lai Châu; ông Trần Đăng Quỳnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Ninh Bình. Về phía quốc tế có lãnh đạo các cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) của Azerbaijan, Campuchia, Hy Lạp, Lào và Malaysia; đại diện các SAI Trung Quốc, Ai Cập, Iran, Kazakhstan, Myanmar, Nepal, Indonesia, Singapore, Pakistan và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất; cùng các đại sứ Azerbaijan, Indonesia, Iran, Malaysia và Campuchia tại Việt Nam. Hội thảo còn có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các cơ quan của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ban, ngành, địa phương và KTNN Việt Nam; đại diện các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế như ACCA, ICAEW, IMF và Ngân hàng Thế giới; cùng các trường đại học, học viện, viện nghiên cứu, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp kiểm toán, kế toán, tư vấn, chuyên gia và nhà khoa học. Ngành kiểm toán thích ứng với bối cảnh mới Phát biểu chào mừng Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho rằng thế giới đang chứng kiến những biến động nhanh chóng và rất khó dự báo. Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, xu hướng quản trị hiện đại, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn yêu cầu thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị quốc gia. Trước bối cảnh đó, yêu cầu bảo đảm việc huy động, phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực công minh bạch, hiệu quả, bền vững ngày càng cao. Kiểm toán công hiện đại trên thế giới không còn bó hẹp trong phạm vi kiểm tra tuân thủ tài chính truyền thống mà đã và đang trở thành công cụ quan trọng để cung cấp luận cứ phục vụ hoạch định chính sách vĩ mô, cảnh báo rủi ro hệ thống và nâng cao giá trị công. Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa khẳng định cam kết sẽ là thành viên INTOSAI, ASOSAI, ASEANSAI luôn tích cực, chủ động, trách nhiệm và sẵn sàng đồng hành, hợp tác Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, hệ thống thông tin địa lý, ảnh vệ tinh cùng phương thức kiểm toán thời gian thực đang tái cấu trúc toàn diện sâu sắc luận kiểm toán. Đồng thời, sự xuất hiện của các đối tượng kiểm toán mới như tài sản số, cơ sở dữ liệu quốc gia, tài chính xanh, trái phiếu xanh và các chương trình ứng phó biến đổi khí hậu đang mở ra những sự điểm mới, đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới cho các cơ quan kiểm toán tối cao. Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn chiến lược đã được Đảng và Nhà nước Việt Nam định hình rõ nét. Việt Nam đang đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hoàn thiện thể chế, pháp luật, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia. Để thực hiện các mục tiêu phát triển cùng với đổi mới mô hình phát triển, huy động và khơi thông các nguồn lực, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực công, bảo đảm an toàn tài chính quốc gia, tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng nhanh và bền vững. “Với vai trò là công cụ đắc lực của Đảng, Nhà nước trong kiểm soát nguồn lực công, Kiểm toán nhà nước Việt Nam càng phải đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, ứng dụng công nghệ hiện đại và nâng cao năng lực nhân sự để thích ứng kịp thời với bối cảnh mới.” - Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh. Khẳng định tính độc lập của cơ quan kiểm toán tối cao Trong video chào mừng Hội thảo, ông Mohamed el-Faisal Youssef - Chủ tịch Cơ quan Trách nhiệm giải trình Quốc gia Ai Cập, Chủ tịch Tổ chức quốc tế các Cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI) cho rằng vai trò thể chế của các Cơ quan kiểm toán tối cao không chỉ dừng ở việc kiểm tra việc sử dụng nguồn lực công, mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, liêm chính và trách nhiệm giải trình; phòng ngừa, xử lý các rủi ro tham nhũng, lãng phí và hành vi sai phạm trong khi vẫn bảo đảm giữ trọn tính độc lập và không đảm nhận chức năng của các cơ quan hành pháp hay lập pháp. Chủ tịch INTOSAI Mohamed el-Faisal Youssef phát biểu chào mừng hội thảo qua video Ngày nay, các Cơ quan kiểm toán tối cao hoạt động trong môi trường mà các quyết định trong khu vực công ngày càng phức tạp, dữ liệu gia tăng theo cấp số nhân và các rủi ro ngày càng liên kết chặt chẽ với nhau. Vì vậy, kiểm toán cần vượt ra khỏi việc chỉ phát hiện sai phạm sau khi chúng đã xảy ra, để hướng tới việc tìm hiểu nguồn gốc rủi ro, phân tích xu hướng và đưa ra những dấu hiệu cảnh báo sớm nhằm góp phần bảo vệ nguồn lực công và cải thiện kết quả thực hiện các chính sách, chương trình công. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc chuyển sang kiểm toán dựa trên dữ liệu, tập trung vào rủi ro và kịp thời hơn. Ông Youssef cho rằng, tiến bộ công nghệ không nên được đo bằng khả năng sử dụng các công cụ ngày càng tinh vi, mà bằng khả năng sử dụng chúng một cách có trách nhiệm và chuyên nghiệp. Dữ liệu không trở thành bằng chứng kiểm toán chỉ vì sẵn có. Thuật toán không thể thay thế xét đoán chuyên môn, và trí tuệ nhân tạo không thể thay thế tính độc lập cũng như trách nhiệm nghề nghiệp của kiểm toán viên. Vì vậy, chuyển đổi số thực chất trong các Cơ quan kiểm toán tối cao phải dựa trên một khuôn khổ đồng bộ, kết hợp các yếu tố: pháp luật, tính độc lập, quyền tiếp cận dữ liệu, an toàn thông tin, chất lượng bằng chứng kiểm toán, phương pháp luận kiểm toán không ngừng phát triển và đầu tư phát triển năng lực con người. “Tôi tin rằng đổi mới trong kiểm toán không phải là mục đích tự thân, mà là phương tiện để tăng cường tính độc lập, tính chuyên nghiệp, sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và tác động của kiểm toán.” - Chủ tịch INTOSAI khẳng định. Chia sẻ về giá trị của cơ quan kiểm toán tối cao, ông K. Sanjay Murthy - Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch ASOSAI cho rằng một cơ quan nhận được sự tôn trọng không chỉ vì cơ quan đó có thể lên tiếng một cách tự do, mà còn vì các kết luận của cơ quan đó xứng đáng được tin cậy. Nhiệm vụ đặt ra không chỉ là xây dựng một cơ quan kiểm toán vững mạnh hơn. Đó là xây dựng một thiết chế duy trì tính độc lập, sự phù hợp và sự tin cậy trong quá trình thay đổi sâu sắc. Ông K. Sanjay Murthy - Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch ASOSAI phát biểu tại Hội thảo “Kiểm toán thế hệ mới không chỉ phải giải thích những gì đã sai. Kiểm toán còn phải giúp các chính phủ nhận thấy rủi ro đang hình thành từ đâu. Điều này không có nghĩa là kiểm toán viên trở thành người hoạch định chính sách. Điều này cũng không có nghĩa là làm suy giảm tính độc lập của chúng ta. Điều đó có nghĩa là làm cho trách nhiệm giải trình trở nên kịp thời hơn và hữu ích hơn.” Công nghệ mang lại những cách thức mới để thực hiện nhiệm vụ. Nhưng công nghệ không phải là liều thuốc cho mọi thách thức. Công nghệ cũng mang theo rủi ro: chất lượng dữ liệu kém, lo ngại về quyền riêng tư, các mối đe dọa an ninh mạng và thiên lệch thuật toán. Mục tiêu của các cơ quan kiểm toán không phải là dùng công nghệ để thay thế xét đoán chuyên môn. Mục tiêu là củng cố xét đoán chuyên môn thông qua công nghệ. “Công nghệ có thể giúp chúng ta thấy nhiều hơn. Xét đoán chuyên môn giúp chúng ta hiểu những gì mình thấy. Tính liêm chính quyết định cách chúng ta hành động dựa trên những điều đó.” - ông K. Sanjay Murthy khẳng định. Kiểm toán nhà nước Việt Nam cam kết tích cực, chủ động, trách nhiệm và sẵn sàng đồng hành, hợp tác Phát biểu khai mạc Hội thảo, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa khẳng định, trong thời gian gần đây các cơ quan kiểm toán tối cao không ngừng đổi mới về thể chế, chính sách, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, triển khai các mô hình kiểm toán dựa trên cơ sở ứng dụng AI, phân tích dữ liệu lớn, thực hiện giám sát thường xuyên, đánh giá phân tích rủi ro, kiểm toán từ xa, kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, nhấn mạnh đánh giá tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả của việc quản lý sử dụng các nguồn lực công và các chương trình, chính sách phát triển của quốc gia. Sứ mệnh, phương thức hoạt động, cách thức quản trị, tổ chức hoạt động kiểm toán cần có sự điều chỉnh để thích ứng linh hoạt với tình hình mới để đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người dân, củng cố địa vị pháp lý, vị thế độc lập và thực hiện mục tiêu góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, liêm chính của hệ thống quản trị công, bảo đảm kỷ cương, hiệu quả trong quản lý, sử dụng các nguồn lực công. Lãnh đạo Kiểm toán nhà nước tham dự Hội thảo Để thích ứng với bối cảnh tình hình mới và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, Kiểm toán nhà nước đã và đang tích cực đổi mới toàn diện về thể chế, chính sách, pháp luật, tổ chức bộ máy và hoạt động, với trọng tâm là xây dựng Chiến lược phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước. Tổng Kiểm toán nhà nước cho rằng, Hội thảo này cũng giúp các nhà lãnh đạo, quản lý, nhà xây dựng chính sách, công chúng trong nước hiểu rõ hơn, đúng hơn, đầy đủ hơn về bản chất, mục tiêu, phương thức và những điều kiện bảo đảm hoạt động hiệu quả của các cơ quan kiểm í cao nói chung và của Kiểm toán nhà nước nói riêng. “Kiểm toán nhà nước Việt Nam khẳng định cam kết sẽ là thành viên INTOSAI, ASOSAI, ASEANSAI luôn tích cực, chủ động, trách nhiệm và sẵn sàng đồng hành, hợp tác cùng các SAI trong giải quyết các thách thức chung, xây dựng cộng đồng các SAI hiệu quả, uy tín, liêm chính, chuyên nghiệp, chuẩn mực, tiến bộ, vững mạnh vì một thế giới hòa bình, hạnh phúc, thịnh vượng và phát triển bền vững.” - Tổng Kiểm toán nhà nước khẳng định. Các đại biểu thảo luận trực tiếp tại Hội trường Các tham luận trực tiếp và ý kiến thảo luận tại Hội thảo “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn - thể chế - đổi mới” đã làm rõ nhiều vấn đề quan trọng về địa vị pháp lý, tính độc lập và vai trò của Cơ quan kiểm toán tối cao trong hệ thống quản trị quốc gia; cơ chế bảo đảm hiệu lực hoạt động kiểm toán, giá trị pháp lý của báo cáo kiểm toán và việc thực hiện kiến nghị kiểm toán; đồng thời cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về tầm nhìn, chiến lược phát triển của SAI, xu thế kiểm toán mới cũng như việc ứng dụng chuyển đổi số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động kiểm toán. Hội thảo một lần nữa khẳng định, trong bối cảnh quản trị công và kiểm toán công thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ trước những yêu cầu về chuyển đổi số, phát triển bền vững, biến đổi khí hậu và trách nhiệm giải trình ngày càng cao, các nguyên tắc cốt lõi của INTOSAI về địa vị pháp lý, tính độc lập, thẩm quyền tiếp cận thông tin và trách nhiệm giải trình của Cơ quan kiểm toán tối cao, được khẳng định trong Tuyên bố Lima và Tuyên bố Mexico, vẫn là nền tảng xuyên suốt để các SAI củng cố vị thế, nâng cao năng lực và đổi mới phương thức hoạt động, qua đó đóng góp thiết thực hơn nữa vào quản trị quốc gia, quản lý nguồn lực công của mỗi nước. Những kinh nghiệm được chia sẻ tại Hội thảo sẽ được Kiểm toán nhà nước Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn trong quá trình xây dựng định hướng phát triển và hoàn thiện thể chế pháp lý về kiểm toán nhà nước.