Các công ty kiểm toán lớn hiện đã tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào các nền tảng kiểm toán và quy trình kiểm toán. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy mức độ sử dụng AI trong các thủ tục kiểm toán có sự khác nhau. Căn cứ vào các nhiệm vụ kiểm toán, bài viết phân tích những thay đổi trong nội dung và cách thức thực hiện công việc, qua đó xác định những phần việc đang có sự dịch chuyển và những năng lực mà kiếm toán viên mới vào nghề cần có. Phân tích được thực hiện trên cơ sở các chuẩn mực nghề nghiệp, quy định pháp luật, công bố của các hãng kiểm toán và tài liệu từ các cơ quan giám sát. Kết quả cho thấy, ứng dụng AI được đề cập trong các nghiên cứu chủ yếu liên quan đến nhiều thao tác cơ bản, thường được giao cho trợ lý kiểm toán. Mặc dù vậy, trách nhiệm nghề nghiệp vẫn thuộc về kiểm toán viên và hãng kiểm toán. Vai trò của người mới vào nghề có xu hướng chuyển từ trực tiếp thực hiện một số công việc sang kiểm tra dữ liệu đầu vào, đánh giá kết quả đầu ra do AI tạo ra và xử lý, xem xét các trường hợp ngoại lệ. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất khả năng nhận diện khi nào có thể dựa vào kết quả do AI cung cấp, khi nào cần thực hiện thêm các bước kiểm tra, xác minh, là một trong những năng lực quan trọng cần được đánh giá đối với kiểm toán viên mới vào nghề. Đồng thời, bài viết đưa ra một số hàm ý đối với các bên liên quan trong đào tạo, tuyển dụng và tổ chức công việc kiểm toán trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi.

1. Abu Al Rob, M. A., Mohd Nor, M. N., & Salleh, Z. (2026). Utilizing big data analytics in the selection and testing of journal entries and its impact on professional skepticism. Humanities and Social Sciences Communications, 13, Article 553. https://doi.org/10.1057/s41599-026-06626-0;
2. Association of Chartered Certified Accountants. (2019). Audit and technology. https://www.accaglobal. com/content/dam/ACCA_Global/professional-insights/audit-and-tech/pi-audit-and-technology.pdf;
3. Autor, D. H., Levy, F., & Murnane, R. J. (2003). The skill content of recent technological change: An empirical exploration. The Quarterly Journal of Economics, 118(4), 1279–1333;
4. Bộ Tài chính (2012). Thông tư số 214/2012/TT-BTC ban hành hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, ngày 06 tháng 12 năm 2012;
5. Bộ Tài chính (2025). Dự thảo Thông tư ban hành 31 chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, truy cập từ https://mof.gov.vn/bo-tai-chinh/dong-gop-y-kien-du-thao-van-ban/du-thao-thong-tu-ban-hanh-31- chuan-muc-kiem-toan-viet-nam;
6. Commerford, B. P., Eilifsen, A., Hatfield, R. C., Holmstrom, K. M., & Kinserdal, F. (2024). Control issues: How providing input affects auditors' reliance on artificial intelligence. Contemporary Accounting Research, 41(4), 2134-2162. https://doi.org/10.1111/1911-3846.12974;
7. Deloitte (2025). Deloitte expands AI capabilities in Omnia global audit platform, retrived from https://www.deloitte.com/us/en/about/press-room/deloitte-expands-AI-capabilities-in-omniaglobal-audit-platform.html;
8. Ernst & Young (2025). EY announces large-scale integration of leading-edge AI technology into global assurance technology platform [Thông cáo báo chí], retrived from https://www.ey.com/en_ gl/newsroom/2025/04/ey-announces-large-scale-integration-of-leading-edge-ai-technology-intoglobal-assurance-technology-platform;
9. Financial Reporting Council (2026). Generative and agentic AI guidance factsheet. retrived from https://www.frc.org.uk/docs/9258/html/;
10. Forvis Mazars Vietnam (2025). Trợ lý Kiểm toán [Thông báo tuyển dụng]. retrived from https:// jobs.neu.edu.vn/jobs/tro-ly-kiem-toan-forvis-mazars-viet-nam-1202507310949;
11. Hãng Kiểm toán AASC (2025). Tuyển trợ lý kiểm toán [Thông báo tuyển dụng]. TopCV, retrived from https://www.topcv.vn/viec-lam/tro-ly-kiem-toan-hang-kiem-toan-aasc/2090293.html;
12. International Federation of Accountants (2026a). International Education Standard 2: Initial professional development - Technical competence, retrived from https://education.ifac.org/part/ies-2;
13. International Federation of Accountants (2026b). International Education Standard 3: Initial professional development - Professional skills, retrived from https://education.ifac.org/part/ies-3;
14. International Federation of Accountants (2026c). International Education Standard 4: Initial professional development - Professional values, ethics and attitudes, retrived from https://education. ifac.org/part/ies-4;
15. International Federation of Accountants (n.d.). Examining automation in audit. IFAC Knowledge Gateway, retrived from https://www.ifac.org/knowledge-gateway/discussion/examiningautomation-audit;
16. KPMG LLP, & McCombs School of Business (2026). Shaping early-career success in the age of AI, retrived from https://kpmg.com/us/en/media/news/shaping-early-career-success-in-the-age-of-ai.html;
17. KPMG UK (2025). UK transparency report 2024., retrived from https://assets.kpmg.com/content/ dam/kpmgsites/uk/pdf/2026/01/uk-transparency-report-2024.pdf;
18. KPMG US (2025). 2024 audit transparency report, retrived from https://kpmg.com/kpmg-us/ content/dam/kpmg/pdf/2025/2024-audit-transparency-report-april-2025.pdf;
19. Public Company Accounting Oversight Board (2024). Staff update on outreach activities related to the integration of generative artificial intelligence in audits and financial reporting, retrived from https://pcaobus.org/documents/generative-ai-spotlight.pdf;
20. Quốc hội. (2011). Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12, ngày 29 tháng 3 năm 2011;
21. Quốc hội (2025). Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15, ngày 10 tháng 12 năm 2025.