Kiểm toán hoạt động truyền thống trong khu vực công được xây dựng trên nền tảng đánh giá tính kinh tế (Economy), hiệu quả (Efficiency) và hiệu lực (Effectiveness) trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, thường được gọi là mô hình 3E. Tuy nhiên, bối cảnh quản trị công hiện đại cùng xu hướng chung về phát triển bền vững, công bằng xã hội, liêm chính công và trách nhiệm giải trình đang đặt ra yêu cầu mở rộng cách tiếp cận kiểm toán hoạt động. Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, phân tích tổng quan tài liệu quốc tế của INTOSAI, Liên hợp quốc và thực tiễn phát triển kiểm toán môi trường (Environment), kiểm toán công bằng (Equity) và kiểm toán đạo đức công vụ (Ethics) tại các cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) trên thế giới để phân tích khả năng tích hợp thêm ba khía cạnh mới trong kiểm toán hoạt động. Kết quả nghiên cứu cho thấy 6E không thay thế 3E, mà là khung phân tích bổ trợ giúp kiểm toán hoạt động đánh giá toàn diện hơn về tính bao trùm và tính bền vững của chính sách công; góp phần đánh giá về việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số gợi ý vận dụng đối với Kiểm toán nhà nước Việt Nam.

1. INTOSAI WGEA (2025), Guidance on Environmental Auditing, retrieves from https://wgea.org/ media/lg1jxwcw/wgea_environmental-audit-guidance_watermark.pdf;
2. INTOSAI Journal (2025), Promoting Gender Equality: The Transformative Role of Supreme Audit Institutions, retrieves from https://intosaijournal.org/letter-from-the-chair-of-intosai-promotinggender-equality-the-transformative-role-of-supreme-audit-institutions/;
3. Government Accountability Office (2024a), Transportation Equity: DOT Could Improve Some Performance Goals to Better Assess Progress, GAO-24-105652, retrieves from https://www.gao. gov/assets/gao-24-105652.pdf;
4. Government Accountability Office (2024b), Federal Real Property: Efforts to Incorporate Climate Vulnerabilities and Environmental Justice into Asset Management, GAO-24-106420, retrieves from https://www.gao.gov/assets/gao-24-106420.pdf;
5. Australian National Audit Office (2020), Management of Conflicts of Interest in Procurement Activity and Grants Programs, ANAO Insights: Audit lessons, retrieves from https://www.anao.gov.au/work/ audit-insights/management-of-conflicts-of-interest-in-procurement-activity-and-grants-programs;
6. INTOSAI (2019), GUID 3910: Central Concepts for Performance Auditing, retrieves from https:// www.issai.org/pronouncements/guid-3910-central-concepts-for-performance-auditing;
7. INTOSAI (2019), INTOSAI-P 12: The Value and Benefits of Supreme Audit Institutions - Making a difference to the lives of citizens, retrieves from https://www.issai.org/pronouncements/intosai-p-12- the-value-and-benefits-of-supreme-audit-institutions-making-a-difference-to-the-lives-of-citizens;
8. INTOSAI (2019), ISSAI 130: Code of Ethics, retrieves from https://www.intosai.org/fileadmin/ downloads/documents/open_access/ISSAI_100_to_400/issai_130/ISSAI_130_EN.pdf;
9. INTOSAI (2019), ISSAI 300: Performance Audit Principles, retrieves from https://www.issai.org/ pronouncements/issai-300-performance-audit-principles;
10. United Nations Development Programme (2018), What does it mean to leave no one behind, retrieves from https://www.undp.org/publications/what-does-it-mean-leave-no-one-behind;
11. OECD (2016), Supreme Audit Institutions and Good Governance: Oversight, Insight and Foresight, OECD Public Governance Reviews, OECD Publishing, Paris, retrieves from https://www.oecd.org/ en/publications/supreme-audit-institutions-and-good-governance_9789264263871-en.html;
12. National Audit Office (2015), Equality, diversity and inclusion in the civil service, HC 88 Session 2015-16, retrieves from https://www.nao.org.uk/wp-content/uploads/2015/06/Equality-diversityand-inclusion-in-the-civil-service.pdf;
13. United Nations (2015), Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development, retrieves from https://sdgs.un.org/2030agenda;
14. Suntharanurak, S., The Evolution of SDGs Audit of the State Audit Office of the Kingdom of Thailand: From Research to Policy and Innovation, State Audit Office of the Kingdom of Thailand, retrieves from https://idi.no/wp-content/uploads/resource_files/evolution-of-sdgs-audit-in-sai-thailand-drsutthi-sun.pdf.