Nhân kỷ niệm 15 năm thành lập Trung tâm Khoa học và Bồi dưỡng cán bộ ( TT KH&BDCB), 5 năm Tạp chí Nghiên cứu Khoa học Kiểm toán ra số đầu tiên. PGS. TS Lê Huy Trọng, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, nguyên là Phó GĐ Trung tâm KH&BDCB đã có những chia sẻ về chặng đường đã qua cũng như những kỳ vọng cho sự phát triển của Trung tâm nói chung và Tạp chí nói riêng.
* Có ý kiến cho rằng, trong thời gian qua, khung đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của KTNN chưa bắt kịp với thực tiễn. Với tư cách nguyên là lãnh đạo Trung tâm KH&BDCB cũng như là giảng viên kiêm chức hiện nay của KTNN, theo ông trong thời gian gần nhất, Trung tâm KH, đơn vị có nhiệm vụ triển khai kế hoạch đào tạo bồi dưỡng cán bộ cần tập trung cho những vấn đề gì để thể hiện rõ hơn vai trò của mình?
- Thực tế và cũng là một điểm rất khó trong công tác bồi dưỡng cán bộ KTNN trong thời gian qua chính là việc chúng ta dựa nhiều vào tài liệu của INTOSAI và ASOSAI thông qua các dự án GTZ, EC KTNN để xây dựng nội dung đào tạo. Thêm nữa chúng ta lại dựa vào giảng viên bên ngoài là chính. Dù họ có kiến thức lý luận tốt nhưng lại không có nhiều thực tế. Các thầy ngoài đứng giảng hầu như chưa ngày nào đi làm kiểm toán. Chính vì vậy, việc bồi dưỡng cán bộ của KTNN thời gian qua ở một khía cạnh nào đó là chưa phù hợp với thực tiễn công việc của KTNN.
Nhân đây tôi cũng muốn chia sẻ một điều thế này. Đây cũng là tâm niệm từ lâu khiến tôi có không ít trăn trở. Đó là việc áp dụng phương pháp giảng dạy đang rất được ưa chuộng ở nước ngoài là giảng cặp đôi. Ví dụ như một giảng viên của trường ĐH nào đó giảng về lý thuyết kiểm toán, khi đề cập tới nội dung nào thì sẽ có một giảng viên thỉnh giảng, là cán bộ có kinh nghiệm của KTNN giảng song hành những thực tế liên quan để làm rõ hơn về những lý thuyết được giảng viên bên ngoài giảng dạy. Với cách học như vậy có lẽ sẽ mang lại nhiều hiệu quả không chỉ đối với KTNN mà cả những học viên bên ngoài, những người có nhu cầu được học về kiểm toán. Có thể với một chuyên đề kéo dài trong 30 tiết với một giảng viên như trước đây, thì bây giờ với phương pháp giảng cặp đôi này chúng ta sẽ mang lại nhiều hơn kiến thức lý luận và thực tiễn cho người học cũng chỉ với quãng thời gian như vậy.
Thực tế là thời gian qua, do những lý do khách quan như hạn chế về kinh phí, thiếu hội trường lớp học và thời gian còn eo hẹp nên chương trình đào tạo cán bộ trong ngành vẫn còn nhiều điều bất cập. Việc đào tạo bồi dưỡng cán bộ của KTNN có đặc điểm là đầu vào của cán bộ khác nhau, tuyển từ nhiều ngành học nhưng khi được tuyển dụng vào KTNN đều phải học chung một lớp rồi thi đề chung. Có thể với những người học chuyên ngành kế toán kiểm toán thì những gì thuộc về chuyên đề kế toán kiểm toán đối với họ là quá thừa nhưng đối với những người có đầu vào là kỹ sư thì 30, 40 tiết của chuyên đề đó chẳng khác gì cưỡi ngựa xem hoa, gây cho người học cảm giác chán và lúc đó việc học chỉ mang tinh ứng phó.
Những bất cập này chúng ta sẽ từng bước khác phục và sẽ được bắt đầu vào năm 2012. Trong thời gian cuối năm 2011 Tổng KTNN giao Trung tâm KH&BDCB, Vụ TCCB, Vụ Pháp chế làm việc trực tiếp với các đơn vị trong toàn ngành để nắm bắt nhu cầu cần được bồi dưỡng, đào tạo cán bộ của các đơn vị trong toàn ngành làm cơ sở xây dựng khung chương trình đào tạo trong năm 2012 theo quan điểm là cầm tay chỉ việc, các chuyên đề thực sự phù hợp với từng đơn vị chuyên ngành và đơn vị khu vực cũng như các đơn vị tham mưu. Đặc biệt trong năm 2012, như chúng ta đã biết trong kế hoạch kiểm toán năm, KTNN bắt đầu tập trung cho một số cuộc kiểm toán chuyên đề gắn với những vấn đề được xã hội quan tâm như tài nguyên khoáng sản, thu sử dụng đất…vì vậy việc đào tạo bồi dưỡng cán bộ KTV cũng sẽ được chú trọng cho những vấn đề này. Việc áp dụng phương pháp cầm tay chỉ việc đối với những vấn đề mang hơi thở cuộc sống sẽ tiếp tục được duy trì trong những năm tiếp theo.
* Thưa ông, NCKH cũng được coi là một trong số các nhiệm vụ trọng tâm của Trung tâm KH&BDCB và đây cũng chính là nội dung quan trọng phục vụ trực tiếp cho công tác chuyên môn của KTNN. Từng là người thầy, nhà nghiên cứu và là thành viên của Hội đồng KHKTNN, ông có những nhận định gì về hoạt động NCKH của KTNN thời gian qua cũng như quan điểm của ông về hướng hoạt động sắp tới của công tác này?
- Có thể khẳng định rằng, từ nhiệm kỳ V của Hội đồng KH KTNN tới nay là nhiệm kỳ VI chúng ta vẫn luôn duy trì quan điểm thực hiện các đề tài mang tính ứng dụng. Tuy nhiên trên thực tế, những đề tài mang tính ứng dụng cao phục vụ cho chính hoạt động của KTNN vẫn còn chưa được đồng bộ và chưa bắt được kịp thời với sự chuyển động không ngừng của cuộc sống và những gì mà công việc kiểm toán đòi hỏi. Mà nguyên nhân cho vấn đề này chủ yếu là việc các đề tài dù rất thức thời tại thời điểm được giao làm nhưng lại bị mất tính thời sự do chậm tiến độ.
Theo tôi, trong thời gian trước mắt Hội đồng KHKTNN cần có những biện pháp tích cực để giải quyết vấn đề này đồng thời có những định hướng cho công tác NCKH với những đề tài gắn với chiến lược phát triển KTNN đến năm 2020, kế hoạch hành động chiến lược, các đề tài liên quan đến địa vị pháp lý của KTNN, các vấn đề là quyết sách của Đảng, Nhà nước đề ra…
* Với tư cách từng là lãnh đạo của Trung tâm KH và BDCB, bản thân ông rất có tâm huyết với sự ra đời của Tạp chí NCKHKT (tiền thân là Bản tin phục vụ quản lý và lãnh đạo, Nội san NCKH Kiểm toán); coi nó như là kênh thông tin quan trọng nhằm tuyên truyền sâu hơn nữa về mặt đào tạo, đặc biệt là công tác nghiên cứu khoa học của KTNN, mong ông cùng chia sẻ với bạn đọc của Tạp chí về sự ra đời của Tạp chí, về những khó khăn, thuận lợi cũng như những đánh giá về sự phát triển của Tạp chí trong 5 năm qua?
- Có thể nói Tạp chí NCKHKT ra đời là tất yếu, đáp ứng yêu cầu phát triển của Trung tâm KH&BDCB KTNN nói riêng và KTNN nói chung. Quá trình xây dựng đề án, trao đổi, hội thảo trước khi trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt xin phép hoạt động, trung tâm KH&BDCB đã gặp những khó khăn và thuận lợi chủ yếu như: Thời điểm chúng ta xin phép cho ra đời Tạp chí, Bộ Văn hoá Thông tin đang có chủ trương hạn chế đầu tạp chí của các ngành trong khi KTNN mới thành lập được 10 năm và đã có Tạp chí kiểm toán; Cán bộ có bằng cấp về hoạt động báo chí của trung tâm còn thiếu; Điều kiện vật chất: kinh phí, trang thiết bị có những khó khăn nhất định. Tuy nhiên, bên cạnh những khó khăn trên, chúng tôi cũng có những thuận lợi nhất định: Một là, Sự quan tâm chỉ đạo sâu sát, quyết liệt và tạo mọi điều kiện giúp đỡ của lãnh đạo KTNN, đặc biệt là của GS.TS Vương Đình Huệ, lúc đó là Tổng KTNN. Hai là, Trung tâm Khoa học có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động nghiên cứu, xuất bản, (Tạp chí Kiểm toán trước đây cũng trực thuộc Trung tâm); Thứ ba, Tạp chí có lực lượng Cán bộ, cộng tác viên trong và ngoài ngành có năng lực lại tâm huyết với sự nghiệp NCKH của KTNN đồng tình ủng hộ cho sự ra đời của Tạp chí; Thứ tư, Sự quan tâm giúp đỡ của Cục Báo chí Xuất bản, Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ Thông tin- Truyền Thông).
Phải nói rằng từ những khó khăn ban đầu đó cho đến bây giờ, sau 5 năm, quãng thời gian không phải là nhiều, nhưng nó là cả khối lượng công việc lớn mang nhiều công sức của nhiều thế hệ cán bộ Trung tâm nói chung và Tạp chí nói riêng. Có thể nói, trong 5 năm qua, đặc biệt trong năm 2011, Tạp chí NCKHKT đã có những bước phát triển nổi bật. Từ tờ Nội san Nghiên cứu Khoa học Kiểm toán ra hàng Quý, vẫn còn nhiều mặt hạn chế về cách thức trình bày, sự hạn hẹp về mặt nội dung rồi tới sự ra đời của tờ Tạp chí, những tồn tại về hình thức và nội dung, chất lượng in ấn đã có sự tiến bộ rõ rệt. Với tôn chỉ mục đích là kênh thông tin trao đổi các vấn đề nghiên cứu khoa học kiểm toán và các lĩnh vực có liên quan, bước đầu Tạp chí NCKHKT đã khẳng định được tiếng nói của mình đối với độc giả trong và ngoài ngành qua các chuyên mục như: Nghiên cứu trao đổi; Từ Lý luận đến thực tiễn; Kinh tế-Tài chính; Diễn đàn và Đối thoại…
Tôi thực sự nhận thấy được sự phát triển từng ngày của Tạp chí NCKHKT. Nhiều chuyên đề gắn với các vấn đề thời sự được Tạp chí thực hiện có chất lượng với những bài viết, bài phỏng vấn các chuyên gia uy tín trong và ngoài nước đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo bạn đọc. Tôi cũng vui mừng thấy rằng, Tạp chí cũng thu hút được nhiều cây viết chuyên nghiệp, có chất lượng. Đó chính là các GS, TS của các trường, học viện, hay là những bài phân tích nhận định của các chuyên gia về kế toán kiểm toán… Đây chính là điều đã tạo nên được sự nổi bật của Tạp chí, xứng đáng là kênh thông tin nghiên cứu khoa học kiểm toán và các vấn đề liên quan có uy tín.
* Trở lại với giai đoạn khi ông đang còn là Phó giám đốc Trung tâm. Mong ông chia sẻ một số suy nghĩ về giai đoạn đã qua và chặng đường sắp tới của Trung tâm?
- Tôi về Trung tâm vào tháng 12/2004 và được phân công nhiệm vụ là Phó Giám đốc và gắn bó với TT trong hơn 2 năm. Thời gian nhận nhiệm vụ tại TT chúng tôi có được một thuận lợi quan trọng là nhận được sự ủng hộ của Ban cán sự, Đảng ủy và lãnh đạo KTNN và được phân giao một trong những nhiệm vụ quan trọng là nghiên cứu, tham mưu cho lãnh đạo KTNN về việc bồi dưỡng cán bộ của toàn ngành. Tuy nhiên, đó cũng là thời điểm TT còn rất nhiều những khó khăn mà lớn nhất chính là nguồn nhân lực. Công chức của TT lúc đó còn mỏng và kinh phí hoạt động cũng còn eo hẹp.
Tôi và ban giám đốc TT lúc đó cũng cố gắng đề xuất nhiều công việc cụ thể để tăng thêm thu nhập cho cán bộ, như mở lớp đào tạo văn bằng 2 về kế toán. Một kỷ niệm khiến tôi luôn thấy vui là nhờ có lớp học đó mà anh em thanh niên, đoàn thanh niên của TT có thêm được một chút thu nhập, một chút kinh phí cho hoạt động của mình khi được giao nhiệm vụ quản lý lớp… Vui cũng có, mà buồn cũng có, khi tại thời điểm đó, còn khá nhiều điều tôi tâm huyết mà không thực hiện được, đó là mở chương trình đào tạo SĐH, liên kết với các trường để mở các lớp đào tạo phù hợp…
Vui, buồn đều trở thành kỷ niệm không quên đối với cá nhân tôi trong quãng thời gian gắn bó với TT. Dù trong thời gian qua, cá nhân tôi cũng đã đảm nhận nhiều vị trí công tác khác, nhưng tôi vẫn luôn dõi theo sự phát triển của TT và vui mừng thấy rằng, TT đã và đang phát triển và gặt hái được một số kết quả nhất định. Đó là các hoạt động tạp chí, hoạt động của tư vấn dịch vụ… TT cần phát huy hơn nữa những kết quả của các mảng công tác này. Chủ động tìm kiếm những phương thức tốt nhất để phát huy những gì mà TT đã làm được trong thời gian qua. Có một điều tôi luôn tâm niệm rằng mình sẽ luôn đóng góp một phần nhỏ bé vì sự phát triển của TT./.
